Agressie bij katten

Elke kat is wel eens agressief. Katten zijn territoriale dieren en zullen hun territorium beschermen tegen andere katten, die als indringers worden aanzien. Ook wanneer een kat geplaagd of mishandeld wordt, zal hij agressief uit de hoek komen om zichzelf te beschermen. Dit is ook hun natuurlijk recht! Een kat die echter altijd agressief reageert of zonder reden mensen aanvalt, heeft te kampen met probleemgedrag.

katAgressie of spel?
Eerst en vooral is het belangrijk om het onderscheid te zien tussen agressie en spel. Kittens hebben heel wat energie, die ze kwijt kunnen door middel van spel. Een kitten is nog volop aan het ontwikkelen in zijn leerproces, en beseft niet altijd dat te wild spel pijnlijk is voor zijn soortgenootjes en de mens. Kittens worden tot ze drie maanden oud zijn nog volop opgevoed door de moederpoes. Wanneer een kitten te wild speelt, zal de moederpoes ingrijpen door terug te knauwen en/of de kitten even te stampen met de achterpoten. Zo krijgt de kitten een ‘standje’ en leert hij zijn gedrag bij te sturen. Ook de nestgenootjes zullen luid piepen wanneer hun speelkameraadje te wild is, zo leert het kitten voorzichtiger zijn. Laat zelf nooit toe dat je kitten in je handen bijt. Zolang ze klein zijn doet dit misschien nog geen pijn, maar zodra je kat ouder wordt en zijn tanden scherper, is het gedrag niet langer lief en schattig! Door je kat van jongs af aan te leren dat hij je niet mag bijten of krabben, vermijd je agressief gedrag op latere leeftijd.

Jachtinstinct
Ook muizen of vogeltjes vangen is geen uiting van agressie. Katten zijn van nature roofdieren, en prooidieren vangen is hun natuurlijke instinct. Wanneer een kat niet over prooidieren beschikt, kan hij zich op jou richten. Geef hem in dat geval enkele balletjes of nepmuizen, zodat hij zich op zijn speelgoed kan uitleven in plaats van op jou!

katAchterliggende reden
Probeer te onderzoeken wat de achterliggende reden is van de agressie. Is de kat angstig of getraumatiseerd door iets of iemand? Is de kat misschien ziek of heeft ze pijn? Is de kat jaloers op de nieuwe huisgenoot? Ook een kat die schrikt kan agressief reageren. Probeer te achterhalen wat je kat drijft om zo uit te halen. Het is heel belangrijk om de onderliggende oorzaak van de agressie aan te pakken. Zorg er ook voor dat je de kat zeker niet beloont na een aanval, dus zeker niet voeren of strelen!

Aanvallen tijdens het strelen
Een kat kan ook plots uithalen wanneer je hem aan het strelen bent. Plots voelt hij zich bedreigd en bijt of krabt naar de mensenhand. Let hiervoor op zijn lichaamstaal tijdens het strelen. Voor een kat uithaalt, verwijden zijn pupillen, beweegt hij met zijn staart en legt hij soms zijn oren plat. Zie je dit gebeuren, stop dan met strelen en laat de kat even met rust. Zo vermijd je een ongewenste aanval.

Castratie
Is je kat vooral agressief naar andere katten? Dan zal een castratie soelaas brengen. Wanneer je kat gecastreerd is, zal hij huiselijker zijn en is hij minder geneigd om te gaan zwerven. Zo vermijden je confrontaties en conflicten onderling wanneer je kat het territorium van een andere kat binnen dringt. Ook hoeft er niet langer gevochten te worden om tijdens het paarseizoen uit te maken wie het vrouwtje krijgt.

Spelagressie bij katten

Spelagressie is de meest voorkomende vorm van agressie die door katten ten opzichte van mensen wordt geuit. Alle kittens en jonge katjes moeten spelen. Speelgedrag is normaal gedrag, dat het jonge dier voorziet van de mogelijkheid om zijn* motorische en cognitieve vaardigheden te ontwikkelen. Tevens biedt het de kans om te socialiseren met anderen. Het spelen bestaat uit “schijn”agressie: de kat achtervolgt, jaagt, schopt, krabt, grijpt, slaat en bijt. Maar niet met de intentie om ter doden.

Katten spelen op twee verschillende manieren: Het sociale spel, en het alleen spelen. Problemen ontstaan wanneer de kat zich tot mensen wendt in zijn spel. Ondanks de “speel”intenties van de kat, kunnen mensen hierdoor, soms ernstig, gewond raken. En krab- en bijtwonden van katten zijn pijnlijk en kunnen snel infecteren.

Soms is het lastig om te bepalen of de kat aan het spelen is, of dat hij echt agressief gedrag tentoonstelt. Er zijn drie kenmerken die katten laten zien als zij echt aan het spelen zijn:
Het “speelgezicht”: de bek van de kat staat half open.
De zijwaartse “aanval”, of het zijwaartse sprongetje ( vaak met een gekromde rug).
Katten zijn meestal stil tijdens spel: ze grommen en blazen niet, zoals bij een agressieve confrontatie.
Indien uw kat jonger is dan een jaar oud, en hij is het enige huisdier (of als de andere huisdieren niet met de kat wíllen spelen), is de kans groot dat de kat spelagressie tentoon zal stellen ten opzichte van u.

Wat kunt u doen?
Zorg voor een gevarieerde selectie aan speeltjes, zodat u erachter kunt komen waar de voorkeur van uw kat naar uitgaat. In het algemeen is het zo dat katten houden van kleine speeltjes waar ze tegenaan kunnen slaan, zoals balletjes en nepmuizen. Ze houden er ook van om speeltjes die net zo bewegen als een prooi achterna te jagen, te volgen en te meppen.
Als uw kat graag onder dingen zit en uw enkels “aanvalt” als u langs loopt, of u vastgrijpt als u de trap op of af loopt, draag dan speeltjes met u mee die u voor u uit gooit om uw kat aan te moedigen de speeltjes te achtervolgen in plaats van u aan te vallen.
Speel minstens 2×10 minuten per dag (of langer) met uw kat, gebruik hierbij zijn favoriete speeltjes. Plan deze speeltijd op de tijden dat uw kat zich van nature speels gedraagt. (Tenzij dit om 4 uur ’s nachts is, natuurlijk…).
Voorzie uw kat geregeld van nieuwe speeltjes, en/of creëer ze zelf van papierpropjes, dozen, enz.
Laat uw kat (mits mogelijk en door u gewild) regelmatig buiten spelen. Of overweeg een afgeschermde buitenruimte of kamer voor uw kat te creëren met takken, planken, tunnels e.d. In een complexere omgeving met (indien buiten) kans om op insecten te jagen en bladeren na te jagen, zal de kat zeker zijn energie kwijt kunnen!

Wat u niet moet doen:
Moedig uw kat niet aan om met uw handen, voeten of andere lichaamsdelen te spelen. Dit mag misschien schattig zijn wanneer hij nog een kleine kitten is; het zal pijnlijk en gevaarlijk worden als de kat volwassen is geworden.
Koop geen speelgoed dat uw kat aanmoedigt om met uw handen te spelen, zoals handschoenen met aanhangende balletjes. De kat is niet in staat het verschil te zien wanneer u de handschoen wel of niet draagt…
Geef uw kat geen “time-out” als hij te wild met u gespeeld heeft. Dit is misschien erg geschikt voor peuters, maar de kat zal er alleen gefrustreerd van raken en de volgende keer dat hij met u speelt zal hij zich nog wilder gedragen.
U mag onder geen enkele omstandigheid van uw kat wegrennen, uw kat slaan of trachten uw kat de doorgang te blokkeren met uw voet. Deze handelingen kunnen de kat alleen maar wilder maken of zelf speels gedrag in agressie doen omslaan.
Straf uw kat niet wanneer hij te wild met u speelt. Straf kan het omgekeerde effect veroorzaken en ook agressie veroorzaken. Ook kan hij door slaan bang worden van uw handen en afstandelijk worden.

Mocht het, ondanks al uw goede bedoelingen, zo zijn dat uw kat erg vasthoudend is in het met u spelen, terwijl dit u op dat moment niet uitkomt, of u hebt al lang genoeg met de kat gespeeld, dan kunt u hem ontmoedigen door hem volledig te negeren.

Andere methodes, zoals een plantenspuit gevuld met water en fluitjes, zullen de kat wel op het moment zelf doen stoppen, maar deze methodes zullen uw kat waarschijnlijk niet ontmoedigen om u in de toekomst na te jagen.

Luid lawaai kan ook werken, maar is niet aan te raden. Sommige katten worden hier zo bang door dat ze zelden meer uit hun schuilplaats komen.

Voor de leesbaarheid is dit artikel in de “hij” vorm geschreven. Vanzelfsprekend kan “hij” of “hem” overal vervangen worden door “zij” of “haar”.