Kittens» Informatieve artikelen over Kittens» Bevalling van de kat (deel 1)

Voorbereiding van de bevalling.

wat heb je nodig, en moet je in huis hebben een aangekochte of zelfgemaakte werpkist (afm. minimum 50cm op 50cm, hou hierbij ook rekening bij de grootte van je ras), en zorg dat de werpkist netjes is.
een grote doos kan ook, en je kunt ook meerdere dozen op verschillende plaatsen in huis gaan zetten, maar zorg ervoor dat het géén fruitdozen zijn, want deze kunnen erg gevaarlijk (ongezond) zijn, omwille van de sproeistoffen waarmee het fruit werd behandeld ! een grote bench (zo’n metalen binnen-kennel) kan ook, maar zorg dat je er dan een deken o.i.d. over hangt tot op de grond, of hang iets rond de zijkanten, zodat deze dicht & knus is, maar vooral vrij van tocht.
 
een paar oude (flanellen lakens, een geschikt dekentje, en/of cellulose doeken om op de bodem van de werpkist, doos, of bench te leggen. Cellulose doeken zijn erg handig, deze worden ook gebruikt in ziekenhuizen, bejaardenhuizen, als onderleggers bij o.a. incontinentie, ontsmetten en verzorgen van kwetsuren, etc. Ze zijn hygiënisch, nemen heel veel vocht op, het oppervlak van deze doeken blijft droog aanvoelen (tenzij het doek tè nat wordt), en ze hebben een plastic onderlaag zodat het vocht niet door kan gaan lekken onderaan. Je kunt ze bij de meeste apothekers kopen, maar je kan ze ook online bestellen bij verschillende instanties. ! Gebruik in geen geval badstof handdoeken om op de bodem van je kist, doos of bench te leggen, omdat de kittens met hun nageltjes in de lusjes kunnen vast zitten, en zich daardoor heel erg kunnen bezeren ! Wat je ook gebruikt, verschoon alles tijdens & na de geboorte regelmatig zodat het hygiënisch blijft. En zorg er voor dat het laken, deken of doek, groot genoeg is, en de gehele bodem bedekt, zodat de kleintjes er niet naast of onder kunnen geraken (dan is er gevaar om te stikken!). Zet de kist, doos (dozen), of bench zeker tijdig op de plaats waar je de bevalling wilt laten plaatsvinden, en laat de poes zo’n 2 weken van tevoren kennis maken met haar werp-plaats, zodat ze er al aan kan gaan wennen, en ze de tijd krijgt om deze plek goed te keuren. Let wel, sommige poezen weigeren de door jouw uitgekozen plek… je kunt dan ‘ns proberen om de kist, doos, bench op een andere plek te zetten.
 
Zorg er ook voor dat je vóór de bevalling speciale kittenmelk in huis hebt, zodat je de kittens kun voeden of bijvoeden indien dat nodig blijkt. Sommige poezen houden niet van pottenkijkers, en zijn het liefs afgezonderd met hun kittens (zoals bijv. op de slaapkamer), maar de meeste poezen geven de voorkeur aan een vertrouwde ruimte waar ze graag is (bijv. de woonkamer), maar zorg er sowieso voor dat het een niet te drukke ruimte is (de meeste poezen houden namelijk niet van drukte als ze pasgeboren kittens hebben). Deze ruimte moet hoe dan ook warm zijn, en niet tochtig. Deze melk kun je kopen bij de dierenarts, ook in sommige dierenspeciaalzaken, en online. Er bestaan verschillende merken & soorten (poedervorm, en gebruiksklaar).
Zorg dan ook dat je eveneens een zuigflesje & speentjes in huis hebt, of vraag aan je dierenarts een geschikt pipetje of spuitje (vanzelfsprekend zonder naald). De omgeving & vooral de plek waar de poes haar kittens ter wereld zal gaan brengen en zal opvoeden, moet min. zo’n 26 graden bedragen, want kittens moeten het warm genoeg hebben omdat ze (net als baby’s) hun eigen lichaamstemperatuur nog niet goed zelf kunnen regelen, en ze dus ook snel kunnen onderkoelen (wat dan weer tot sterfte kan leiden). Men kan eventueel een warmtelamp (infrarood van 250watt), of warmte matje overwegen. Hang het best een thermometer in de kist, doos, bench, om de temperatuur in de gaten te houden. Indien je een warmte lamp gebruikt, zorg er dan voor dat deze slechts boven de helft van de kist, doos, bench hangt, zodat de poes ook eventueel een koeler plekje heeft om te liggen. En wanneer je gebruik maakt van een warmte matje, zorg er dan voor dat deze onder het laken, deken, of doek slechts een deel van de bodem bedekt, want de kittens houden dan wel van de warmte, maar de voor de poes is het soms wat onaangenaam, en daarom is het verstandig om ervoor te zorgen dat de poes naast het matje kan liggen terwijl ze haar kittens verzorgd/voedt. Bij de geboorte zorg je er ook voor dat er een paar zaken bij de hand liggen, zoals;
- een warme-/niet te zachte handdoek (om de kittens eventueel droog te wrijven & de ademhaling te stimuleren)
- een steriel schaartje (steriel maken doe je bijv. door onderdompelen in alcohol, of vooraf in kokend water hebt gelegd)
- een steriel koordje (bijv. dik naaigaren)
- telefoonnummer van de dierenarts
- eventueel een slijmzuigertje
- schone doeken, lakens, deken, om tijdens of na de bevalling de werpplaats te verschonen
- eventueel kun je bij de dierenarts ook een middeltje vragen om de ademhaling van kittens die het eventueel effe moeilijk hebben op gang te laten komen. Men gebruikte hiervoor lange tijd “Respirot”, maar deze is haast niet meer verkrijgbaar.
- Als je denkt/weet dat je de kittens niet uit mekaar zult kunnen houden, zorg dan ook voor iets waarmee je de kittens kunt “merken”, zoals bijv. nagellak. Je kunt één kleur gebruiken, en bij elk kitten op een ander pootje en plekje kleuren, of je kunt gewoon verschillende kleurtjes gebruiken.
- Zorg ook dat je een nauwkeurige keukenweegschaal hebt (bij voorkeur een digitale), want het is belangrijk dat je precies weet hoeveel de kittens wegen, en hoeveel ze elke dag aankomen en/of afvallen.
- Verder zijn er nog wel interessante zaken om in huis te halen zoals bijv. Nutridrops, die de kittens een extra duwtje in de rug geven wanneer ze het effe wat moeilijker hebben, of wanneer ze een wat moeilijke start hebben. En er zijn nog heel wat dingetjes, maar laat je niet gek maken, want vele van deze zaken zul je nooit gebruiken, en zijn achteraf eigenlijk een nutteloze investering geweest.

De bevalling van de poes.

Een bevalling meemaken is één van de mooiste dingen die er zijn, het is ontroerend en wonderbaarlijk. Het versterkt trouwens ook vaak de band tussen jou en je poes, het is dus zeker de moeite waard om dit gebeuren mee te maken, maar er zijn ook enkele bijkomende zaken die belangrijk zijn om te weten. Vlak voor de poes gaat bevallen zal ze onrustig gaan worden, ze kan dan last hebben van harde buiken (beginnende weeën), en vaak gaat ze dan ook heel erg woelen op de plaats waar ze zal/wil gaan bevallen, in tussentijd zal ze een slijmprop verliezen. Let wel, deze zul je niet altijd zien, omdat sommige poezen deze weglikken. Ook kan ze helder vocht via haar vagina afscheiden, dit betekent dat ze ontsluiting heeft en de bevalling niet lang meer op zich zal laten wachten. Een vlotte bevalling zal dan plaatsvinden binnen de 24u.
 

 
Is de poes vrij onrustig, dan helpt het vaak om haar op haar gemak te stellen door op een rustige wijze zachtjes tegen haar te praten, haar te knuffelen, haar buikje aaien (als ze dat fijn vindt), en vaak wordt ze gewoon al rustig door je aanwezigheid. Blijf in elk geval rustig tijdens & na de bevalling, op die manier zal zij zich ook meer op haar gemak voelen. Katten voelen stress namelijk heel goed aan, en worden er vaak ook onrustiger door… Blijf dus zo kalm en ontspannen mogelijk, op die manier zul je ook een betere hulp zijn bij eventuele problemen ! Zet alle spulletjes die eventueel van pas kunnen komen rustig klaar, zodat je ze binnen handbereik hebt als de bevalling plots begint. Leg ook een balpen & papiertje klaar zodat je elk kitten meteen kunt gaan wegen (nadat de moeder klaar is met schoonlikken, en ze even op adem komt). Als de poes dan uiteindelijk gaat bevallen, blijf je dus best zo kalm mogelijk in het belang van je poes. Wanneer ze niet op de plaats wil gaan liggen die jij voor haar had uitgekozen, probeer haar dan op een rustige manier terug op de door jouw bepaalde plaats te zetten, gaat ze echter telkens terug naar die andere plaats, laat haar daar dan bevallen (zorg wel dat het er warm is, tochtvrij, en voorzien van een laken of doek zodat het vruchtwater kan worden opgenomen en de kittens op een zachte droge ondergrond kunnen liggen). Wanneer alle kittens geboren zijn, kan u haar voorzichtig op de andere plek gaan leggen met haar kittens, vaak blijft ze dan wel liggen op die plaats. Blijft ze ook na de bevalling de plaats afkeuren, bezorg haar dan geen (extra) stress, en zoek een andere plek om haar kist, doos, of bench te zetten, bij voorkeur op de plaats die zij fijn vindt of in de buurt daarvan. Anders is de kans namelijk vrij groot dat ze met de kittens gaat slepen, en ze hen steeds verplaatst (soms zelfs verspreid op verschillende plekken), en dat moet je voorkomen, want de kittens kunnen dan gaan onderkoelen.
 
Vele poezen hebben helemaal geen hulp nodig, maar waarderen wel je aanwezigheid. Vindt de poes het echter niet fijn dat je er met je neus bovenop zit, ga dan wat verder zitten maar blijf dan wel in de kamer, zodat je kunt ingrijpen indien nodig. En zorg dat je handen netjes gewassen zijn. Als een kitten geboren wordt, dan zit het kitten in een vlies (vruchtzak), meestal likt/bijt de poes deze stuk nog vóór het kitten helemaal wordt geboren, en zal ze het snoetje van haar kitten gaan schoonlikken. Maar wanneer het kitten geboren is, en ze dit niet zelf doet, dan moet je het vlies zelf stuk maken (doe dit met je vingers, en gebruik hiervoor alvast geen schaar o.i.d.).
Kijk dan even aan of ze haar kitten zelf gaat schoonlikken (dit brengt ook de ademhaling op gang), en laat haar rustig begaan wanneer ze dit doet.
- Likt ze het kitten echter niet zelf schoon, dan moet jij dit gaan doen zodat het kitten niet overlijdt. Neem dan een warme (niet tè zachte) handdoek, en leg het kitten in je hand, hou het stevig maar voorzichtig vast, maak vervolgens het neusje en evt. ook het mondje schoon zodat er geen slijmpjes achterblijven en de luchtwegen vrij komen. Hierbij wordt ook regelmatig gebruik gemaakt van een slijmzuigertje (vooral bij kittens die wat moeilijk op gang komen), maar dit hoeft niet altijd te worden gebruikt. Vervolgens ga je het kitten droogwrijven, doe dit voorzichtig maar met een lichte druk, op die manier komt de ademhaling van het kitten goed op gang, en is de vacht minder nat zodat het kitten geen kou krijgt. Je zult vanzelf ook merken of de moederpoes de navelstreng doorbijt, hou het dan wel even in het oog of ze deze niet te dicht bij het buikje doorbijt (zo’n 3cm volstaat).
- Bijt ze de navelstreng niet zelf door, dan moet je dit zelf doen. Wees echter voorzichtig want zo’n navelstreng is dun, en het naveltje van kittens is fragiel. Zorg dus dat je in geen geval trekt aan de navelstreng. Neem de navelstreng vast, en duw het bloed in de navelstreng voorzichtig wat naar de placenta (weg van het kittenbuikje dus), en knip de navelstreng dan vervolgens voorzichtig (op 3cm à 5cm van het buikje) door met je nagels of met het steriele schaartje. De één doet dit het liefst met de nagels, de ander geeft de voorkeur aan een schaartje omdat de navelstreng vrij taai is. Je kan de navelstreng ook eerst wat leeg duwen, vervolgens met een steriel draadje afbinden, en de navelstreng dan net voorbij het draadje doorknippen. Zorg dat er geen lange eindjes aan het draadje blijven hangen.
- Leg het kitten dan in tussentijd terug bij de poes, of leg het even apart op een warme plek (onder de lamp, op het warmte matje, bij een warme kruik die je in een handdoek hebt gewikkeld), zodat het kitten niet gaat onderkoelen. Het hangt er maar net vanaf wat je poes toelaat, en wat het beste is (elke situatie is anders). Wil de poes haar kitten bij zich, of vindt ze het gewoon best allemaal, laat het kitten dan bijvoorkeur bij mams liggen. Het kitten gaat dan meestal al snel op zoek naar een tepel. Het zogen bevorderd trouwens de weeën, omdat de baarmoeder dan gaat samentrekken. Hou het kitten wel in het oog als de bevalling verder gaat, zodat de poes niet op het kitten gaat liggen. Leg de placenta dan vervolgens bij de moeder, zodat ze deze kan opeten. De placenta bevat namelijk heel veel voedingsstoffen die vooral belangrijk zijn voor de eerste moedermelk (colostrum), deze zorgt voor de weerstand van de kittens (tegen ziektes e.d.), en het geeft de poes ook wat extra energie. De placenta komt vaak tegelijk met het kitten ter wereld, maar kan ook een paar minuten of een half uur later pas komen, zorg dat je de placenta’s in het oog houdt, zodat je weet dat er evenveel placenta’s als kittens werden geboren ! Als de poes klaar is met bevallen en er placenta’s zijn achtergebleven, die na een uurtje nog steeds niet uit het lichaam worden gedreven, contacteer dan je dierenarts.
Sommige poezen hebben bij elk kitten hulp nodig, dus indien nodig herhaal je het hele proces zoals aangegeven bij het eerste kitten ook bij de andere kittens, geef je poes echter wel eerst de mogelijkheid om het zelf te doen, en grijp telkens pas in wanneer het nodig is. Vruchtwater moet in principe helder zijn, en mag niet vies ruiken. Het vruchtwater kan ook wat groen van kleur zijn, en in dat geval moet het eerste kitten kitten binnen het uur geboren zijn, is dat niet het geval, verwittig dan je dierenarts.
 
Meestal zal het volgende kitten zich al snel aanmelden, soms is dit al binnen een paar minuten, maar vaak ook binnen het half uur, en soms zelfs 2 uur nadat het eerste kitten werd geboren. Duurt het echter langer dan kun je voor alle zekerheid de dierenarts bellen, misschien zijn haar weeën niet hevig genoeg, of zit het kitten vast. De dierenarts kan haar dan eens nakijken, en indien nodig een weeën-opwekker toedienen. Als een kitten ondanks alle inspanning & zorg van de poes (en hulp van jou) alsnog niet begint te ademen, dan is nog niet alle hoop verloren… Probeer de ademhaling dan eerst op te wekken met een middeltje die je daar eventueel voor in huis hebt gehaald (zoals Respirot of Nutridrops), heb je deze niet, of wil het niet lukken met dergelijk “hulpmiddel”, dan kun je het kitten ook gaan “uitslaan”; leg het kitten dan in je hand en neem het met beide handen vast, zodat het hele kitten ondersteund is, zorg er ook voor dat je het nekje & kopje heel goed ondersteund (en in geen geval kan gaan wiebelen, of slingeren), en ga vervolgens kort maar krachtig me je armen gestrekt heen en weer slaan (boven je hoofd & naar beneden tussen je benen). Herhaal dit een paar keer, en vaak zijn de longen dan vrij van eventuele slijmen en/of vruchtwater, en door de schrikreactie die tijdens het uitslaan wordt opgewekt gaat het kitten dan in vele gevallen spontaan ademen. Lukt ook dit niet, dan is er nog weinig hoop… dit kan meerdere oorzaken hebben; het kitten kan dan mogelijk klem hebben gezeten, of heeft het teveel vruchtwater naar binnen gekregen, reeds gestorven zijn tijdens de weeën omdat de bevalling te lang duurde, ... Neem contact op met je dierenarts als de poes al meer dan 30min. sterke aanhoudende weeën heeft, of als de poes te lang blijft persen en het kitten niet komt, de dierenarts kan dan controleren waarom het zolang duurt, en wat eventueel de geboorte van het kitten belemmert. Als de poes echter langer als 15min. perst, en het kitten is al zichtbaar, neem dan een washandje (netjes & droog), of een schone theedoek, en neem het kopje of kontje (afhankelijk van de ligging/houding) en help voorzichtig een beetje mee terwijl de poes perst. Als je teveel weerstand voelt, stop dan onmiddellijk en bel de dierenarts op. Let wel; trek niet te hard aan het kitten, ga ook niet enkel aan één of beide pootjes trekken, help enkel mee als de poes perst (niet tussen de weeën !), en trek in de richting van de achterpoten van de poes (beetje omlaag dus). Deze zaken zijn erg belangrijk ! Durf je het niet aan om zelf mee te helpen, of weet je niet zeker of je het juist doet, dan kun je beter meteen je dierenarts opbellen.
 
Kittens kunnen trouwens in 3 posities liggen, en de ene is al iets makkelijker om geboren te worden als de ander;
- de kopligging (de normale houding, kopje komt eerst)
- de stuitligging (kontje komt eerst)
- en de stuitligging waarbij slechts één of geen van beide achterpoten naar achteren is gericht. Dit is voor de poes de moeilijkste.
Bij een moeilijke bevalling is een keizersnede soms de enige oplossing, sommige dierenartsen willen niet dat je dan bij de bevalling blijft, bij anderen is dat dan weer geen probleem.
 
Neem ook contact op met je dierenarts als;
- de poes begint te braken,
- erg onrustig wordt,
- heel erg hard hijgt,
- veel te snel ademt,
- plots een erg verzwakte indruk geeft,
- een afscheiding produceert die abnormaal is van kleur (en/of geur),
- of als ze een bloeding lijkt te hebben. Bij twijfel of onzekerheid contacteer je steeds meteen je dierenarts, het is beter geen onnodige risico’s te nemen. Beter een keertje teveel bellen, als een keer te weinig ! Weeg bij elke geboorte het kitten, en noteer het geboortegewicht. Als de kittens niet of moeilijk uit mekaar te houden zijn, dan kun je ze na het wegen ook beter meteen “merken” met een likje nagellak, zo weet je alvast met zekerheid dat je bij de volgende weging het juiste gewicht bij het juiste kitten noteert. Na de bevalling zal de poes nog wat vloeien (normaal bloedverlies), dit kan enkele dagen duren, hou dit echter wel in de gaten, de kleur mag rood of bruinig zijn, en helder (tijdens de dagen dat het vloeien begint af te nemen). Controleer ook regelmatig of de afscheiding het niet vies gaat ruiken. Is dat wel het geval, breng dan je dierenarts op de hoogte, er kan mogelijk een infectie aanwezig zijn. Het vloeien duurt meestal een paar dagen, maar als het langer dan 10 dagen duurt, breng dan je dierenarts daarvan op de hoogte. Kittens moeten zo’n 10 gram per dag aankomen, soms is dat iets minder en op andere dagen is dat dan vaak meer. Als een kitten een dag niet aankomt of afvalt, dan is dat nog geen reden tot paniek, maar dan moet het de volgende dag wel zijn aangekomen. Als het kitten erg moeizaam aankomt, dan kun je het kitten beter gaan bijvoeden. Vaak wordt aangeraden om de sterkste kittens bij te voeden, en de zwakste kittens bij de moeder te laten drinken. Dit is in principe een goede regel, maar als het kittens betreft die té zwak zijn en/of geen goede zuigreflex hebben, dan kun je je beter volkomen gaan inzetten voor deze kittens, want als de kittens allemaal samen bij mams liggen, dan krijgen de zwakste soms helemaal geen kans op een tepel, omdat ze worden weggeduwd door de andere kittens. Bij kittens met een zwakke (of geen) zuigreflex moet je het gehemelte controleren, de kans bestaat dat het kitten een open gehemelte heeft. Komen alle kittens uit het nest niet goed (of niet) aan, dan heeft de poes waarschijnlijk te weinig melk, en moet je de dierenarts verwittigen. De kittens kun je dan gaan bijvoeden. Als je de kittens volledig zelf moet gaan voeden, dan moet dit om de 2u. (24u/dag). Het is aan te raden de poes ook tijdens de zoogperiode kittenvoer te geven, kittenvoer bevat namelijk ook veel meer calcium, en dat is belangrijk voor de poes. De poes maakt namelijk veel melk aan voor haar kittens, en daardoor kan haar eigen calciumgehalte gaan zakken. Ze kan dan Eclampsie krijgen (oftewel melkziekte), dit komt enkel voor tijdens de zoogperiode door een tekort aan calcium. De poes zal dan hijgerig en onrustig zijn, er kunnen gedragsverandering optreden, en ze kan verschijnselen vertonen die op toevallen lijken. Een calciuminjectie & extra calcium aan het voer toevoegen zijn dan de oplossing. Maar je kunt dergelijke zaken maar beter voorkomen door haar een volwaardig voer te geven, zodat ze een voedingrijke melk voor haar kittens heeft, en zelf ook genoeg energie opdoet. Indien de poes Eclampsie heeft gehad, dan moet ze bij een volgende zwangerschap extra calcium krijgen (vanaf het begin van de zwangerschap). En als de Eclampsie toch nog terug zou keren, dan krijgt ze beter geen volgende nest meer. Houdt er rekening mee dat de poes na een bevalling als snel weer krols kan gaan worden, hou haar dus binnen en/of uit de buurt van open-katers (ongecastreerd), zodat ze niet meteen opnieuw zwanger raakt. Dit zou heel erg ongezond zijn voor haar, omdat haar lichaam de tijd niet heeft gekregen om te herstellen, haar weerstand zal dan ook niet optimaal zijn, en de kans bestaat dat ze dan haar huidige nest zal verstoten.

De informatie op deze pagina werdt verzorgd door Bianca,
Scottish Fold, Brits Korthaar, Ragdoll, & Selkirk Rex Cattery starlicious
Foto's afkomstig van Ragdoll cattery 'de poezenweide' - © 2007